Thứ Năm, 24 tháng 12, 2020

Nỗi khốn khổ của người dân trên đường vào cảng Hương Lý ở Yên Bái

Xe chở cát nối nuôi nhau chạy trên đường cảng Hương Lý. Ảnh: Thái Sinh.

Cảng Hương Lý nằm bên bờ hồ Thác Bà, thuộc thị trấn Yên Bình, tỉnh Yên Bái. Đây là đầu mối giao thông vận chuyển hàng hóa từ đất liền đến các xã nằm quanh hồ của hai huyện Yên Bình và Lục Yên và ngược lại sau khi hồ Thác Bà hình thành.

Những năm trước đây hàng hóa vận chuyển từ hồ lên chủ yếu là đá vôi trắng cho các nhà máy xi măng và các nhà máy nghiền bột đá của khu công nghiệp phía Nam đã là nỗi cực khổ của người dân sống dọc con đường bởi bụi bẩn và tiếng ồn. Nhưng dù sao thì cũng còn đỡ khi gần một năm nay việc khai thác cát từ lòng hồ được vận chuyển ồ ạt bằng những chiếc xe trọng tải lớn qua con đường này chạy rầm rập suốt ngày suốt đêm khiến cuộc sống người dân tưởng như sống trong địa ngục.

Vì sao xe chở cát chạy trên con đường cảng Hương Lý lại đột nhiên tăng đến chóng mặt như vậy? Theo tìm hiểu của PV và phản ánh của người dân, sau khi tỉnh Phú Thọ xiết chặt quản lý khai thác cát sỏi trên sông Lô và sông Chảy thì các chủ bãi cát ở Phú Thọ đã dồn lên mua các bãi cát ở Yên Bái. Cát đen thì mua ở các bãi dọc sông Hồng, cát vàng mua các bãi cát quanh cảng Hương Lý và dưới chân cầu Tô Mậu, huyện Lục Yên.

Những ngôi nhà đóng cửa và phủ bạt kín mít để chống bụi bẩn. Ảnh: Thái Sinh.

Những gia đình sống dọc con đường vào cảng Hương Lý gần một năm nay nhiều nhà phải che bạt chống bụi và mua máy bơm nước để rửa đoạn đường trước cửa nhà vì bùn đất, bụi bẩn do hàng trăm xe chở đá, cát sỏi vương vãi trên đường.

Bà Đặng Thị Thành bày tỏ nỗi khốn khổ của người dân. Ảnh: Thái Sinh.

Bà Đặng Thị Thành ở tổ 12 thị trấn Yên Bình vén tấm bạt che trước cửa nhà chỉ quầy hàng bán lặt vặt mấy thứ hàng bụi bám một lớp dày. Giọng bà cay đắng: Sớm nào tôi cũng phải lau chùi sạch sẽ, để bụi bẩn bám thì ai mua. Đấy anh xem, hôm nay trời mưa mới từ sáng đến giờ bụi đã bám như thế này chứ ngày nắng bụi mù trời, chúng tôi sống trong bụi bẩn và tiếng ồn như bị tra tấn thì chịu sao nổi?

Gia đình ông Lê Thanh Tuấn, nhà đối diện với nhà bà Thành chỉ xuống dưới dốc ngán ngẩm: Ở dưới dốc kia mới khủng khiếp, ngày nắng thì bụi, còn khi mưa xuống bùn lầy có thể gieo được mạ, dân kêu khản cổ rồi, kéo nhau lên thị trấn cũng chỉ nhận được lời hứa thôi…

Người dân xịt rửa bùn đất trước cửa nhà. Ảnh: Thái Sinh.

Đi dọc con đường chưa đầy 2 km chúng tôi thấy nhà nào cũng đóng cửa, nhiều nhà che bạt chống bụi, mới hơn 9 giờ sáng một số người phải kéo vòi nước ra rửa đường vì bùn trước cửa nhà ngập ngụa không chịu nổi. Ông Phạm Văn Số cũng ở tổ 12 thị trấn Yên Bình có một cửa hàng ăn đã đóng cửa từ mấy tháng nay. Ông buồn bã: Trước đây thì còn bán được, bây giờ bụi bẩn thế này thì ai vào ăn. Chúng tôi đã có tuổi chả nói làm gì, còn con cái và các cháu nhỏ phải sống trong bầu không khí và tiếng ồn như thế này sẽ sao đây? Nói rồi ông ngồi xuống chỉ con đường ngập bùn đất: Trời mưa còn thế này, trời nắng bụi mù trời khủng khiếp lắm…

Theo phản ánh của người dân cát tặc khai thác trên lòng hồ Thác Bà và tàu chở cát từ các mỏ ở khu vực huyện Lục Yên tới tấp chở cát về các bến bãi quanh cảng Hương Lý cho các "binh đoàn" xe tải chở xuôi Phú Thọ. Quanh khu vực cảng Hương Lý, theo danh sách mà Sở Giao thông - Vận tải tỉnh Yên Bái cung cấp cho chúng tôi, tại đây có 14 bến còn hạn hoạt động, trong đó có 7 bến thủy nội địa được phép tập kết và vận chuyển hàng hóa, 7 bến chở khách ngang sông. Nhưng có bến chở khách ngang sông đã biến thành bến thủy nội địa chứa hàng ngàn khối cát. Cát chất cao như núi, không ai biết là cát khai thác từ các mỏ cát có giấy phép hay là cát tặc. Nhiều người ngán ngẩm: Đấy là bãi cát của các "bố già", đã hoạt động từ nhiều năm nay rồi, nhưng không ai hỏi han gì. Dân chúng tôi thấp cổ bé họng nói ai nghe, chưa biết chừng lại còn bị đe dọa, trả thù…

Ông Đặng Hồng Đức - GĐ Công an tỉnh Yên Bái trả lời ý kiến cử tri. Ảnh: Thái Sinh.

Trả lời trước Hội đồng nhân dân tỉnh Yên Bái họp ngày 16/12/2020 về tình hình khai thác cát sỏi trái phép trên hồ Thác Bà, ông Đặng Hồng Đức - GĐ Công an tỉnh Yên Bái cho biết: Từ đầu năm 2020 tình trạng khai thác cát, sỏi trái phép trên lòng hồ Thác Bà là có thật. Công an đã bắt giữ một tàu khai thác cát trái phép trên hồ đang lập hồ sơ để xử lý theo quy định của pháp luật, đến nay thì không còn tình trạng khai thác cát trái phép trên hồ Thác Bà nữa… Ông Đức cho biết thêm Công an tỉnh Yên Bái đã xử phạt 306 triệu đồng, tịch thu 159,4m3 cát, 77 máy nổ, 68 sên hút cát…

Xe nằm chờ múc cát từ dưới thuyền lên. Ảnh: Thái Sinh.

Ngày 20/11/2020 nhóm phóng viên chúng tôi được một cán bộ phòng Tài nguyên - Môi trường dẫn đến một bãi cát nằm ngay ven đường nhưng không thể vào được, vì khi biết chúng tôi là nhà báo thì lập tức có một người đàn ông chạy xe tới cùng một người phụ nữ đến kéo cửa tôn không cho chúng tôi vào. Phía bên trong chúng tôi thấy có nhiều xe đang đợi chở cát múc thẳng từ dưới thuyền lên. Khi chúng tôi đến một bãi cát khác thì cũng bị ngăn cản không cho vào.

Như vậy, có thể khẳng định quanh cảng Hương Lý có những bãi cát có phép và không phép, họ chở cát từ đâu tập kết về đây đề nghị các cơ quan chức năng tỉnh Yên Bái cần kiểm tra làm rõ.

Thái Sinh