Thứ Ba, 17 tháng 11, 2020

Tình trạng nhập lậu rác phế liệu đã được ngăn chặn hiệu quả

Cán bộ hải quan kiểm tra lô hàng phế liệu nhập khẩu tại cảng Hải Phòng. Ảnh: Hải Anh

Tăng cường các giải pháp chặn đứng hành vi nhập rác phế liệu

Theo báo cáo của Cục Điều tra chống buôn lậu (ĐTCBL), ngay từ đầu năm 2018, cơ quan hải quan đã chủ động phát hiện dấu hiệu gian lận trong việc nhập khẩu phế liệu, làm giả giấy phép nhập khẩu, gây ảnh hưởng đến môi trường, an ninh xuất nhập khẩu. Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan đã báo cáo, tham mưu cho Thủ tướng Chính phủ ban hành các quyết định chỉ đạo việc kiểm soát và ngăn chặn vi phạm.

Trên cơ sở ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, lãnh đạo Bộ Tài chính, từ cuối năm 2018 đến nay Tổng cục Hải quan đã ban hành các văn bản hướng dẫn cục hải quan các tỉnh, thành phố về việc xử lý phế liệu tồn đọng tại cảng biển. Theo đó, đối với phế liệu không đủ điều kiện nhập khẩu, yêu cầu hãng tàu thực hiện tái xuất toàn bộ các lô hàng ra khỏi lãnh thổ Việt Nam. Cùng với đó, Tổng cục Hải quan cũng chỉ đạo Cục ĐTCBL và các cục hải quan tỉnh, thành phố chủ động phối hợp với cơ quan chức năng điều tra, xử lý hàng loạt vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật trong hoạt động nhập khẩu phế liệu.

Thực hiện chỉ đạo của Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan, từ năm 2018 đến nay, Cục ĐTCBL phối hợp với các cục hải quan tỉnh, thành phố, cơ quan chức năng đã phát hiện, xử lý nhiều doanh nghiệp (DN) vi phạm pháp luật về nhập khẩu phế liệu, làm giả giấy phép nhập khẩu, giấy phép hết hạn… Trong đó, đơn vị đã ban hành 9 quyết định khởi tố vụ án hình sự đối với vi phạm của DN trong hoạt động nhập khẩu phế liệu.

Hiện nay, đơn vị đang xử lý 7 vụ liên quan đến phế liệu nhập khẩu, trong đó có một số vụ việc được củng cố hồ sơ để khởi tố.

Theo đánh giá của Cục ĐTCBL, với sự quyết liệt vào cuộc của cơ quan chức năng, trong đó chủ trì là cơ quan hải quan, tình trạng nhập khẩu phế liệu không đủ điều kiện đã được ngăn chặn; các vụ việc vi phạm đang được cơ quan hải quan xử lý chủ yếu là những vụ việc xảy ra từ năm 2018 trở về trước, không phát sinh vụ việc mới, do cơ quan chức năng cấp phép cũng tăng cường các biện pháp quản lý, gia tăng các điều kiện nhập khẩu, cơ quan hải quan quản chặt tại cửa khẩu.

Đồng thời, hiện tại cũng không xảy ra trường hợp hàng hóa hạ bãi không đảm bảo quy định của Nhà nước. DN muốn đưa hàng hàng hóa xuống bãi, cảng, phải đủ tất cả các điều kiện theo quy định của Nhà nước, như phải có giấy phép nhập khẩu, giấy phép còn hạn, mặt hàng nhập khẩu đã được giám định của cơ quan có thẩm quyền.

Quản chặt phế liệu tái xuất

Liên quan đến việc tái xuất các lô hàng phế liệu không đủ điều kiện nhập khẩu, Cục ĐTCBL cho biết, qua việc rà soát triển khai thực hiện tái xuất phế liệu của một hãng tàu cho thấy, việc tái xuất phế liệu hầu như không tái xuất về nước xuất khẩu ban đầu và đều dự kiến thực hiện tái xuất sang nước thứ ba. Việc tái xuất sang nước thứ ba có khả năng bị từ chối nhận hàng, hàng hóa có thể bị trả lại Việt Nam, dễ dẫn đến phản ứng không tốt của các nước nhập khẩu. Đồng thời, việc chuyển hàng hóa sang vỏ container khác để tái xuất sang nước thứ ba và việc tái xuất qua cửa khẩu đường bộ, đường thủy nội địa tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường.

Để ngăn chặn gian lận, Cục ĐTCBL đang chủ động phối hợp với các cục hải quan thực hiện hiệu quả chỉ đạo của Tổng cục Hải quan về kiểm soát hoạt động tái xuất cũng như nhập khẩu phế liệu.

Theo công văn số 6595/TCHQ-GSQL của Tổng cục Hải quan, các cục hải quan các tỉnh, thành phố chỉ cho phép tái xuất đối với các lô hàng phế liệu tồn đọng sau khi có kết quả giám định xác định là phế liệu không đủ điều kiện nhập khẩu, việc tái xuất thực hiện ngay tại cửa khẩu nhập và không được thực hiện tái xuất qua cửa khẩu đường bộ và đường thủy nội địa. DN phải thực hiện thủ tục tái xuất theo từng vận tải đơn khi nhập khẩu (không được chia nhỏ lô hàng, không chia nhỏ số lượng container, không tái xuất theo từng container cho từng lần vận chuyển). Hãng tàu ký Biên bản cam kết tái xuất toàn bộ các lô hàng phế liệu không đủ điều kiện nhập khẩu đang tồn đọng tại cảng biển ra khỏi lãnh thổ Việt Nam.

Đối với phế liệu nhập khẩu, cơ quan hải quan thực hiện nghiêm túc chỉ đạo tại Quyết định 28/2020/QĐ-TTg và hướng dẫn của Tổng cục Hải quan về Danh mục phế liệu được phép nhập khẩu từ nước ngoài làm nguyên liệu sản xuất. Trong đó, giám sát và kịp thời ngăn chặn 13 dạng phế liệu bị loại khỏi danh mục được phép nhập khẩu, chú trọng vào các mặt hàng có khả năng gian lận, như: thạch cao, nguyên liệu nhựa, titan phế liệu, magie phế liệu và mảnh vụn…

Giám sát việc tái xuất phế liệu

Theo Công văn số 6595/TCHQ-GSQL của Tổng cục Hải quan, các cục hải quan các tỉnh, thành phố chỉ cho phép tái xuất đối với các lô hàng phế liệu tồn đọng sau khi có kết quả giám định xác định là phế liệu không đủ điều kiện nhập khẩu, việc tái xuất thực hiện ngay tại cửa khẩu nhập và không được thực hiện tái xuất qua cửa khẩu đường bộ và đường thủy nội địa. Doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục tái xuất theo từng vận tải đơn khi nhập khẩu (không được chia nhỏ lô hàng, không chia nhỏ số lượng container, không tái xuất theo từng container cho từng lần vận chuyển). Hãng tàu ký biên bản cam kết tái xuất toàn bộ các lô hàng phế liệu không đủ điều kiện nhập khẩu đang tồn đọng tại cảng biển ra khỏi lãnh thổ Việt Nam.

Hải Linh